Ontdek de wereld van jouw Lagotto Romagnolo met The Breed Archive, deel 3

Dit verhaal gaat weer over het gebruik van The Breed Archive, een web-based applicatie, en in dit vervolg op een eerder artikel willen we juist toelichten hoe je als fokker de tool kan gebruiken om een mogelijke reu-teef combinatie nader te onderzoeken op hun COI%-waarde. Dit om daarmee een ander inzicht te krijgen op een belofte of verborgen risico omtrent een bepaalde combinatie. Daarvoor zal ik eerst toelichten wat COI is.
De link voor toegang: https://breedarchive.com/home/index.
Vervolgens zal je moeten selecteren op ons eigen ras. De link voor Lagotto Romagnolo is dus: https://lagotto.breedarchive.com/home/index

COI, ofwel de Coefficient of Inbreeding,

Bij de fok van honden kijken we naar de genetische band tussen reu en teef om de kans op inteelt beperkt te houden. Bij rashonden met een kleine populatie is de genenpoel nu eenmaal beperkt, en daarom juist een belangrijke factor om rekening mee te houden. De beste manier om de kans op inteelt te verkleinen is te kijken naar de inteeltcoëfficiënt (COI) voordat twee ouderdieren met elkaar worden gecombineerd.

De COI is een percentage, dat de mate van inteelt in een hond of een bloedlijn aangeeft. Het cijfer geeft aan hoe nauw de ouders van een hond genetisch met elkaar verwant zijn. I.e. hoe hoger de COI-waarde, des te groter de kan dat dezelfde genen van beide ouders worden doorgegeven aan hun nakomelingen.

Een COI van 0% betekent dat er geen gemeenschappelijke voorouders zijn binnen het aantal generaties dat in beschouwing wordt genomen, terwijl een COI van 25% suggereert dat de hond het resultaat is van een broer-zus of ouder-kind kruising. Een waarde van maximaal 6,25% komt overeen met de verwantschap van achterneven.

Een hoge COI% zou aanleiding kunnen geven tot een verhoogd risico op gezondheids problemen. Dit komt omdat inteelt de kans vergroot dat recessieve genenparen, die verantwoordelijk zijn voor erfelijke ziektes, samenkomen in een nakomeling. Hierdoor kan een hond erfelijke aandoeningen ontwikkelen of een zwakker immuunsysteem hebben, die de levenskwaliteit aanzienlijk kunnen verminderen en zelfs kunnen verkorten, en tenslotte eventuele gedragsproblemen kunnen ontwikkelen door genetische kwetsbaarheid.

Ter illustratie als voorbeeld, de Dobermann is een ras dat te maken heeft met een ernstig hoog COI%: met een gemiddelde COI% van maar liefst 40% kampt het ras wereldwijd met gezondheidsproblemen.

In dit artikel wordt vanwege het gebruik van stambomen, alleen gerefereerd naar de stamboom-COI, ofwel pedigree COI, en dit is een berekende inteeltcoëfficiënt op basis van gemeenschappelijke voorouders in de stamboom, en betreft een theoretische schatting. Dit in tegenstelling tot de DNA-COI, welke verwijst naar de genetische COI, een meting gebaseerd op het daadwerkelijke DNA van een dier.

Stamboom‑COI is dus een theoretische schatting, geen directe meting.

COI-waarden, mate van risico

Deze volgende waarden worden gedeeld door genetici, fokkers en rasverenigingen:

• 0–6%                → laag risico, wenselijk voor de meeste rassen

• 6–10%              → matig risico, nog acceptabel

• 10–20%            → verhoogd risico, voorzichtig

• >20%                → hoog risico

• ≥25%                → risicovol / vergelijkbaar met nauwe familie‑inteelt 

COI onderzoek ondersteund door The Breed Archive

Het COI onderzoek kan je uitvoeren met gebruik van The Breed Archive, en de daarin opgenomen database. Ga daarvoor in het onderstaande beginscherm naar het tabblad ‘Testmating’, welke is opgenomen in de onderstaande grijze knoppenbalk helemaal rechts. Activeer deze.

Beginscherm:

Button Testmating:

Om verder te gaan met het theoretische onderzoek wordt het volgende invulscherm getoond. Dit scherm laat zich afbeelden als een lege en dus blanco stamboom. Daarin moeten de namen van de reu (sire name) en de teef (dam name) van je interesse eerst volledig of deels ingevuld worden, en daarna kunnen deze geselecteerd worden uit een drop down menu. NB: Namen komen soms vaker voor: vergewis jezelf dus dat je de juiste hondennaam hebt geselecteerd. Dit, om te voorkomen dat je per ongeluk een andere hond hebt gekozen.

Zodra een mogelijke reu en teef is geselecteerd uit de lijst, wordt de naam zichtbaar in donkerblauw, en ook de stamboom met bijbehorende ouderhonden van elke.

Dit laat zich als volgt tonen, met vermelding van het aantal generaties aan de horizontale as bovenaan.

De analyse kan nu worden gestart door de oranje button Pedigree analysis te activeren, om zo een beeld te krijgen van de mogelijke COI voor een eventueel toekomstig nest.

De analyseresultaten worden getoond in het scherm dat zich hierna ontvouwt. In de titel wordt in blauw de combinatie Reu naam x Teef naam weergegeven.  

 Resultaten van de data analyse obv een blik over 7 generaties terug.

•  COI wordt geschat op 0.47%, obv de ingevoerde en beschikbare data.

  
  

Let bij het gebruik van deze website op het volgende:

• Het berekende resultaat is wel totstandgekomen door niet-geverifieerde data te gebruiken voor de analyse. Er is dus ruimte voor de introductie van fouten, wees daarop bedacht;

• Ook niet alle data is beschikbaar voor de analyse: data van 55 Lagotti (=21.7%), ongeveer een vijfde, is niet beschikbaar;

• Het gemis begint echter pas bij 5 generaties terug (aantal 31 ipv 32) , generatie 6 (aantal 55 ipv 64), en pas bij generatie 7 (aantal 83 ipv 128) ontbreekt er zeker meer. Dat toont zich in een rode kleur. Echter, tot en met generatie 2, 3 en 4 is het wel compleet;

• Door naar onder te scrollen is verder te ontdekken dat sommige honden ook vaker in de stamboom voorkomen, en dat is niet zo verwonderlijk bij een kleine populatie, zoals de Lagotto. 4x Generaties terug is dat niet het geval.

Verenigingsfokreglement

De LRCN (Lagotto Romagnolo Club Nederland) hanteert voor de fok het VFR (Verenigingsfokreglement), waarbij de eisen hiervoor in hoofdstuk 2 zijn opgenomen. Duidelijk is dat er geen eisen zijn ten aanzien van de COI%-waarde, wel omtrent kruisingen binnen gezinsverband. De COI%-analyse is dus niet vereist maar kan wel fungeren als welkome aanvulling om een combinatie voor de fok te beoordelen. Het kan richting kan geven aan het maken van een toekomstig dekplan, en uiteindelijk kan het bijdragen om de juiste combinatie reu-teef voor een dekking te bepalen (en of juist uit te sluiten).

Geschatte waarde en indicatie van de spreiding

Daarbij is de stamboom-COI een geschatte waarde, en behoort bij de interpretatie ervan ook een maat voor de onzekerheid te worden meegenomen. De spreiding (i.e. bandbreedte waarbinnen deze geschatte waarde afligt van de ‘echte’ waarde – welke helaas onbekend is) geeft de betrouwbaarheid van deze eerste geschatte waarde. Deze ontbreekt in het opgaaf van The Breeding Archive. Er is helaas hiervoor niet één standaardformule: “COI = 6% ± 2%”. Maar je kunt de onzekerheid wél kwantificeren of inschatten via verschillende benaderingen. The Breed Archive doet dit door de COI% samen met stamboomdiepte en ‑compleetheid rapporteren

Op welke wijze kan een fokker dan de stamboom-COI gebruiken als de waarde een schatting is, en de mate van betrouwbaarheid ontbreekt?

• De waarde is weliswaar indicatief, maar een hoge waarde geeft zeker al reden tot nader onderzoek;

• Bereken de COI% voor verschillende generaties 2,3,5,7,10 terug, en probeer te zien hoe deze waarde zich over de generaties ontwikkeld. De ontwikkeling geeft ook een maat voor de spreiding;

• Bepaal de volledigheid van de stamboom, hoeveel data (i.e. aantallen en %) er niet beschikbaar is, en of dit gemis ook te zien bij recente generaties;

• Komen in de stamboom dieren meer dan 1x voor, en hoe vaak dan, en hoe is dit verdeeld over de generaties, hoeveel generaties ertussen, komt een dier ook terug bij recente generaties, betreft dit bij alleen de reu / teef of beide;

• Zijn er in eerdere generaties sporen van zowel erg lage of juist hoge COI’s te vinden. Waardoor komt dat dan: mist er juist weer data, of zijn er bijzondere honden met bijzondere historie ingezet voor een eerdere dekking?

Wat kun je concreet doen als fokker/onderzoeker?

• Altijd COI samen met stamboomdiepte en ‑compleetheid rapporteren

• Waar mogelijk DNA‑COI (genomic inbreeding) laten bepalen en die naast stamboom‑COI leggen

• Voor een rasclub of onderzoek:

  • Een steekproef van dieren genotyperen

  • Correlatie en afwijking tussen F_PED en F_genomisch berekenen

  • Op basis daarvan richtlijnen maken: “Stamboom‑COI onderschat gemiddeld met ~X%”.

Conclusie

The Breed Archive is een prachtig tool om mogelijke combinaties van reu en teef te onderzoeken. Onderzoek naar COI%-waarde is indicatief en met name waardevol als schatting van inteelt risico, en daarmee een ruwe indicatie op mogelijke gezondheidsproblematiek voor een eventueel toekomstig nest.

Echter, het is goed om erop bedacht te zijn dat het berekende COI% een een schatting is, waarbij de maat voor de betrouwbaarheid ontbreekt. Zoals in een eerder artikel ook aangegeven bevat The Breed Archive niet-complete en niet-geverifieerde data. Voorzichtigheid bij interpretatie van resultaten voor een combinatie is vereist. Wees vooral voorzichtig bij het vergelijken van diverse combinaties onderling, omdat een beter geschatte COI%-waarde ook niet beter hoeft te zijn.

Betrek bij de afweging van de reu en teef combinatie daarom meerdere informatiebronnen en gegevens om je beeld compleet te maken. Houdt rekening daarbij met de eisen in het VFR. De Commissie G&W kan hierbij geraadpleegd worden voor advies. Uiteindelijk moet de Commissie ook hun goedkeur verlenen om uiteindelijk de pups als rasechte Lagotto’s te mogen laten vernoemen.

Advies is dus: Doe je huiswerk, en doe het goed!

Let op: gedeelde informatie is geraadpleegd op 13/april/2026 en publiek beschikbaar en toegankelijk. Juistheid en volledigheid van gedeelde informatie onder voorbehoud.  Er is geen sprake van sponsoring.

Casper en Fatma, en voor schrijven van deze artikelen is medewerking verleend door Vico, Myra en Ella.